Bir yüksek okulun konferans salonunda, solcu bir yazar, talebeye Türk Divan Edebiyâtı’nı kötüleyen bir konferans veriyor.

Niçin?

Divan Edebiyâtı, Türk aydınlarının 1000 yıl boyunca sevip yaşattıkları, dünyânın en uzun ömürlü bir edebiyat ekolüdür. Kötü bir edebiyat olsa, imparatorluk devrinin o hârikulâde yüksek mimâri, mûsikî, süsleme vb. gibi sanat ve medeniyet eserlerini yaratan millet, bu edebiyâta bu kadar sevgiyle, harâretle sarılır mıydı?

İftirâcıların mantığı ve hedefi şudur:

Mâdemki bu edebiyat kötüdür, şu halde asırlarca ona bağlanıp kalan atalarımız da kötü kişilerdir. Bir takım zevksizler ve mukallitlerdir. Bu hedefin de bir başka hedefi vardır:

Mâdemki netîcede ataların kötülüğü anlaşılıyor, öyle ise sen ey çocuk, o ataları bırak da ileriye bak!…

Anarşist rejimlerin sarıldığı, mâzisiz hedeflere koş!

Böylelikle büyük milletlerin mázilerinden hız almak suretiyle duydukları yukarılık duygusunu bu duyguyu her milletten fazla duymaya hakkı olan bir millete yasak etmek. Onu bu duygudan uzaklaştırmak, onu, o kadar büyük bir mâziden habersiz bırakmak.

Böyle bir konferansın bundan başka hedefi olamaz. Hattâ hedefi başka olsa bile bundan başka neticesi olamaz.

Kaldı ki söylenen söz, hem yalan hem yanlıştır.

Konferansçı, davâsını ispat için hileye başvuruyor

Çocuklara diyor ki:

Divan Edebiyâtı, baştan başa Arap ve Acem dillerini kullanmış, yabancı edebiyattır. Türkçe değildir, meselâ, şair Baki’nin Kanuni Sultan Süleyman için yazdığı mersiyenin şu ilk beytine bakınız: (Mübâlâğalı bir âhenkle okuyarak:)

Ey pây-bend-i dâmgeh-i kayd-i nâm ü neng
Tâ key hevâ-yi meşgale-i dehr-i bi-direng

Nasıl, bir şey anladınız mı? Tabii anlayamazsınız.

Çünkü bütün kelimeleri Arapça veya Farsçadır.

Eh, böyle bir beyit, üstelik tezyif (bir şeyle alay etme) edici bir sesle okundu mu; esâsen, bütün Dîvan Edebiyâti’nı hep böyle kelimelerle söylenmiş sanacak kadar, Türk edebiyatından habersiz yetiştirilmiş ve bu rezâlete inanacak saflıktaki gençler arasında konferansçıya hak verenler, alkış tutanlar, artık yığın yığındır. Bundan:

-Aptalları aldattım..diyen konferansçı da tabiî çok memnundur.

Zavallı, câhil ve hain konferanscı, dâvâsını isbat için, böyle örnekler okumaya devam eder. Bir Cihan Pâdişahı’nın ölümü dolayısıyla söylenen bu mersiyeye niçin öyle ihtişamlı bir lisanla başlandığını bilmez. Aynı edebiyátın bâzan halk Türkçesiyle, bâzan da hattá öz Türkçe söylenmiş mısrâ ve beyitlerini çocuklardan gizlemeye çalışır. Meselâ Bâki’nin aynı matla’ beyti arkasından söylediği kıt’alardaki:

Şemşir gibi rûy-ı zemine taraf taraf
Saldın demir kuşaklı cihan pehlevanları
Aldın hezâr bütgedeyi mescid eyledin
Nâkus yerlerinde okuttun ezanları

gibi, Türkçe ve Türkçeleşmiş kelimelerle ve tam bir Türk üslûbuyla söylenmiş beyitleri hatırlatmak bile istemez.

Türk Divan Edebiyâti’nın şiir dili, umûmiyetle iki türlüdür:

Biri, şairlerin, İslâm felsefesi, hikmet, tasavvuf mitoloji, kimya, astronomi ve çok iyi bildikleri diğer İslâmî ilimlerle zengin İslâm medeniyeti kültürüyle söyledikleri, kültür ve tefekkür şiirinde kullandıkları lisan.

Bu dil, pek tabii olarak, İslâm medeniyetinin ortak kültür lisânından alınmış kelime ve terimlerle yüklüdür. Tıpkı, asırlarca ve bugün hâlâ ilim eserlerini Latince veya Latince’den alınmış kelime ve terimlerle yazan Avrupalıların kullandıkları dil gibi.

İkinci dil yine umumiyetle aşk şiirlerinde ve aşk hikâyelerinde rastlanan, sâde, külfetsiz, samîmî ve bâzan öz Türkçe denebilecek saflıkta, bâzan da tamâmıyle öz Türkçe mısrâlarla söylenen şiirlerde görülür.

Divan Edebiyâtı ve Öz Türkçe?

Evet, bunda yadırganacak hiçbir şey yoktur. Bu edebiyatta “sâde Türkçe” ve “öz Türkçe” mısrâlar tümen tümendir. Yeter ki bu edebiyâtı onu benimseyerek, onu, büyüklüğüne inandığınız ve sizin dedeleriniz oluşlarıyla övündüğünüz Türklerin edebiyâtı bilerek, böyle büyük bir gönülle okuyunuz. Bu gözle araştırınız. Bu inanışla tanıyınız.

Şimdi size misaller vereyim.

XIV. asır’dan:

Budur ol aşkı gönlüm eğleyen
Cânum içindeki sultânum benim
Budur ol gönlümü yağmâ eyleyen
Cânum olsun âna kurbânum benim.

                   (Erzurumlu Darîr, Kıssa-ı Yûsuf)

XVI. asır’dan

Ağzını derlerdi yok dîdüklerince vâr imiş.

                                                          (Fuzuli)

Gönlüm akıtdı şimdi beni durmaz ağladur
Her yâneden ayağına altun akup gelür
Yollarda kaldı gözlerimiz gelmedi haber

                                                          (Bâki)

Görülüyor ki bu misallerin büyük bir kısmı Türkçe’dir. Hem de öyle uydurma değil, Şeyhî gibi, Ahmed Paşa ve Necâti gibi, Fuzûli ve Bâkî gibi en büyük Divan şâirlerinin kullandıkları “hâlis Türkçe”dir.

Kaldı ki bu misalleri ben daha yüzlerce, binlerce sıralayabilirim. Esâsen bunlar hazırlamış bulunduğum “Divan Şirinde Sâde Türkçe Mısrâlar Antolojisi’nden” gelişi güzel alınmıştır. Ayrıca, bu tarama daha geniş ölçüde tutulursa böyle mısrâların sayısı bu binleri defalarca aşacak kadar yükselebilir.

Bu böyle olunca Türk Divan şiirine “Arapçadır!” diyenlere câhil ve daha fenâsı hâin demeye hakkımız vardır. Aynı adamların, aynı gençlere bu sefer halk şâirlerini -onlara göre halkların şâirlerini- gûya daha üstün göstermek için, onların şiirlerinin öz Türkçe olduğunu söylemeleri de aynı şekilde bir cehâlet ve hıyânet örneğidir. Çünkü Yunus Emre’den ve Karaca Oğlan’dan başlayarak, Türk halk şâirlerinin dillerinde Arapça’dan, Farsça’dan, Yunanca, Latince vb. dillerden girip Türkçeleşmiş kelime sayısı pek çoktur. Burada sözü uzatmamak için, bu bahsi Karaca Oğlan’in şu tanınmış şiiri ile bitiriyorum:

Elâ gözlüm ben bu ilden gidersem
Zülfü perişânım kal melil melil
Kerem et hâtırdan çıkarma beni
Ağla, göz yaşını sil melil melil
Elvan çiçeklerden sokma başına
Kudret kalemini çekme kaşına
Beni unutursan doyma yaşına
Gez benim aşkımla yar melil melil

Not: Bu yazı Nihad Sâmi Banarlı’nın yazmış olduğu “Türkçenin Sırları” kitabından alıntılanmıştır.

Not 2: Okuyucuyu yormasın diye yazıdaki tüm şiirleri alıntı yapmadım, arzu eden olursa kitaptan diğer şiir örneklerine bakabilir.

23 YORUMLAR

  1. Hello there! This is my first comment here so I just wanted to give a quick shout out and say I
    truly enjoy reading your blog posts. Can you recommend any other blogs/websites/forums that
    cover the same topics? Thanks a ton!

  2. A lot of thanks for all your valuable hard work on this web page. Kate loves getting into investigation and it’s really easy to understand why. I know all of the dynamic medium you make insightful solutions on this web blog and as well as foster participation from people on that idea so our girl is certainly discovering a lot of things. Have fun with the remaining portion of the new year. You are conducting a powerful job.

  3. I simply wished to thank you very much yet again. I do not know what I would have undertaken without those thoughts shared by you regarding this theme. Previously it was the terrifying scenario in my view, nevertheless understanding your well-written technique you solved the issue took me to weep with joy. Now i’m thankful for your support and thus trust you really know what an amazing job you were putting in training the others via your webpage. Most probably you haven’t met any of us.

  4. I am also writing to make you know what a incredible encounter my friend’s girl gained reading through your web page. She learned plenty of pieces, which include what it’s like to possess an amazing helping mood to let other folks smoothly know just exactly several multifaceted subject matter. You truly exceeded our own expectations. Thank you for offering these necessary, safe, explanatory and even fun tips about this topic to Julie.

  5. I precisely desired to say thanks again. I’m not certain the things I could possibly have achieved in the absence of the concepts contributed by you about my problem. It has been a very frightful dilemma in my circumstances, however , noticing the skilled mode you processed that made me to jump over fulfillment. I am happier for this help and in addition hope that you know what a great job you are always getting into instructing others through the use of your web blog. I know that you have never encountered all of us.

  6. That is a great tip particularly to those fresh to the blogosphere.

    Simple but very precise info… Appreciate your sharing this one.
    A must read article!

  7. I think what you posted was very reasonable.
    However, think on this, what if you added a little content?
    I mean, I don’t wish to tell you how to run your blog, but what
    if you added something that grabbed people’s attention?
    I mean Divan Edebiyatı Türkçe Değildir Yalanı | Kabak Tadı Vermem is a little vanilla.
    You ought to look at Yahoo’s home page and watch how they write news
    titles to grab people to click. You might try adding a video or a pic or two to get readers interested about everything’ve got to say.
    In my opinion, it would bring your website a little bit more interesting.

  8. With havin so much content do you ever run into any problems
    of plagorism or copyright violation? My website has a lot of completely unique content I’ve either authored myself or outsourced
    but it appears a lot of it is popping it up all over the web without my
    agreement. Do you know any ways to help prevent content from being stolen? I’d certainly appreciate it.

  9. I think the admin of this web site is actually
    working hard in support of his web page, because here every data is quality
    based data.

  10. Howdy, There’s no doubt that your website may be having browser compatibility issues.
    Whenever I look at your website in Safari, it looks
    fine however, when opening in IE, it’s got some overlapping issues.
    I merely wanted to give you a quick heads up! Apart from that, excellent blog!

  11. I am really enjoying the theme/design of your site.

    Do you ever run into any web browser compatibility issues?

    A handful of my blog audience have complained about my site not operating correctly
    in Explorer but looks great in Chrome. Do you have any solutions
    to help fix this issue?

  12. It’s going to be ending of mine day, however before finish I am
    reading this enormous paragraph to increase my experience.

  13. Hi colleagues, how is everything, and what you wish for to say on the topic of this piece of writing, in my
    view its really amazing in favor of me.

  14. Thanks for your marvelous posting! I really enjoyed reading it,
    you happen to be a great author. I will be sure to bookmark
    your blog and will eventually come back at some point.

    I want to encourage you to ultimately continue your great writing, have a nice evening!

  15. Ahaa, its good dialogue regarding this post at this place at this blog, I have read all that,
    so at this time me also commenting at this place.

  16. Nice blog right here! Additionally your site loads up fast!
    What web host are you the usage of? Can I am getting your associate hyperlink for your host?
    I wish my web site loaded up as quickly as yours lol

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here